Faruk Aktürk


YEZİDİLİK DİNİNDE İNANÇ VE İBADET

Bütün dinlerde olduğu gibi Yezidilik dininde de bir takım dini ibadetler mevcut olup diğer dinlerle farklılık gösteren yönlerinin yanında benzerlik gösteren yanları da mevcuttur.


Bütün dinlerde olduğu gibi Yezidilik dininde de bir takım dini ibadetler mevcut olup diğer dinlerle farklılık gösteren yönlerinin yanında benzerlik gösteren yanları da mevcuttur. Yezidilik dininde kendi liderlerine saygı gösterme, türbeleri ziyaret etmek, bazı yasaklara uymak, dua etmek, oruç tutmak, hac görevini yerine getirmek ve dinin getirmiş olduğu diğer kurallara saygı göstermek Yezidi dininin ana dinsel görevleri arasındadır.

Yezidiler, namazın kalp ile ifa edildiğine ve nasıl uygulanacağı konusunda yazılı farz veya herhangi bir şartın bulunmadığına inanmaktadırlar. Yezidilik inancını da diğer dinlerde olduğu gibi toplu bir ibadethane veya beraber ortak bir mekân olmadığı için bu ibadetlerini ferdi veya şahsi bir şekilde gizli olarak uygularlar. Toplumun birlikte kıldığı bir namazları olmadığı gibi Yezidilerde ibadethane de yoktur.

 Yezidilerin dini hakkında söylenen bir diğer önemli konu ise Yezidilik dininin bir sır dini olduğudur. Dinleri hakkında yabancılara bilgi vermezler. İnançlarını yerine getirirken, yabancıların onları izlemesi veya görmelerini istemezler. Yezidilerin kutsal kitaplarından biri olan Kitabu’l- Cilve’in dördüncü fasıl yedinci maddesinde ibadetleriyle ilgili şöyle demektedir: Bana tabi olanların kendilerine ecnebi (yabancı) olanlarla taditte bulunmamak için bir rıbatta ittihat etmelerini arzu edin denilmektedir. Yezidiler de bu yazılı emir üstüne kendi inançlarından olmayanlar ile bir arada yaşamazlar, ikamet etmezler. Kendilerine ait köylerde ve yerleşim yerlerinde ikamet edip yabancıların bulunmadığı bölgelerde ve yerleşim yerlerinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Bu emri genellikle uygulamışlardır. Çeşitli nedenlerle göçe uğramış Yezidiler bu kuralları uygulamakta yer yer zorlanmıştır. Yezidiler kutsal dini metinlerini ve Yezidi dininin önemli özeliklerini yabancılara gösterilmesi yasaklanmıştır. Bunun sebebi Yezidi dininin art niyetli kişilerden korumak ve yabancıların bu dine yapabileceği kötülüklerden korumak amaçlı olduğunu söylemektedirler. Bu yüzden Yezidiler inançları gereği ibadetlerini ve dinin kutsal sayılan yanlarını gizli tutarlar. Yezidiler ayrıca yabancı bir insanın kötü niyetli olduklarını düşüncesine kapılırsa ve o kişinin iyi niyetli olmadığını düşünürse Yezidilik inancı ile ilgili kutsal sayılmayan yanlarını da o kişi ile paylaşmaz. Yezidilik bu bağlamda geliştiği için kapalı bir din olma özelliğini almıştır.

Yezidilik inancına baktığımızda bir gün zarfı içinde yapılması gereken ibadetler vardır. Kavvallar, Yezidi din adamları sınıfında yer alan kişilerdir. Yezidi inancı ile ilgili bir takım öğretileri Def ( Davul) eşliğinde halka öğreten kişilerdir.  Yezidiler, Kavvaların halka öğretmiş olduğu dualarla güne başlarlar. Duadan sonra sabah namazı kılınır. Namazdan sonra şahadet kelimesi tekrarlanır. Gün batımında akşam namazı kılınır. Gece uyumak için yatağa girildiğinde de şahadet kelimesi tekrarlanır. Herkesin sorumlu olduğu ibadetlerin başındaysa namaz ibadeti gelmektedir. Yezidilerde ibadetlerinin şekillerini dualar, namaz, bayram, oruç, hac, zekât, yasaklar, gibi başlıklara ayrılmaktadır.