Seyfeddin Acat


SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNDA UZLAŞMA UYGULAMASI


SEYFEDDİN ACAT

Mali Müşavir                         

sacatsmmm@hotmail.com

 

Vergi uygulamalarında mükellefçe bilinen ve sıkça başvurulan “UZLAŞMA MÜESSESESİ” 5510 sayılı Kanun´un 85. maddesi ile birlikte uygulanmaya Sosyal Güvenlik Kurumuna da ihdas edilmiş olup; uzlaşma, sadece devamlı mahiyetteki işyerleri için uygulanmaktadır.

Uzlaşma müessesi devamlı mahiyetindeki işyerin tüm borçlarını için değil; sadece kurumun denetiminde görevli denetim elemanlarınca devamlı mahiyetindeki işyerlerinde asgari işçilik incelemesi neticesinde ortaya çıkan borçlar için talep edebilmektedir. ancak geçici işyerlerinde yapılan asgari işçilik incelemeleri uzlaşma kapsamı dışındadır.

Görüldüğü gibi uzlaşma müessesi kapsamı oldukça dar tutulmuştur. Buna göre devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgarî işçilik incelemesine göre, işverenin sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimde bulunduğunun  tespit edilmesi durumunda tahakkuk edecek fark ve bu farka ilişkin idari para cezalarını kapsamaktadır.

İdari para cezaları açısından yapılacak olan uzlaşmanın kapsamına fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanacak sigorta primine bağlı uygulanacak idari para cezaları da girmektedir.

Uzlaşma neticelendikten sonra aynı inceleme dönemlerine ilişkin olarak sigorta primlerinin ortaya çıkması durumunda  daha önce eksik tahsil olunan sigorta primleri, sigortalının, çalıştığı süre ve sigorta primine esas kazancı dikkate alınarak gecikme cezası, gecikme zammı ve ilgili idari para cezası ile birlikte tahsil olunur.

Buna göre sadece, kurumun denetim elemanları tarafından devamlı mahiyetteki işyerlerinde yapılan asgarî isçilik incelemesi sonucunda tespiti yapılan ve sigortalılara mal edilemeyen fark sigorta primine esas kazanç matrahı üzerinden gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte hesaplanacak sigorta primi ve buna bağlı uygulanacak idarî para cezaları uzlaşma kapsamına alınmıştır. Bazı durumlarda uzlaşma ve peşin ödeme indirimi uygulamaları kesişme gösterdiğinden işverenlerin iki uygulamadan birisini seçme zorunda kalmaktadır. Sonunda işverenler, üzerinde uzlaşılan idarî para cezaları için ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlandırılmıyor.

Sonuç olarak 5510 sayılı Kanunda ihdas edilmiş olan “UZLAŞMA MÜESSESESİ” vergi uygulamasında uygulanan uzlaşma müessesesine kıyasla oldukça dar kapsamda tutulmuştur. Sadece asgari işçilik incelemeleri dışında, kaynağı ve çeşidi ne olursa olsun hiçbir borç uzlaşma kapsamında değerlendirilmemiştir. Nitekim tüm asgari işçilik incelemeleri de uzlaşma kapsamında değildir.