Seyfeddin Acat


ŞİRKET DEVİRLERİNDE DEVREDENİN SORUMLULUĞU

Şirket devri, işletmenin bütün hak ve borçlarıyla; bir başka ifade ile aktif ve pasifiyle birlikte devredilmesidir. Devredenin sorumluluğu Türk borçlar kanunun 202 maddesindeki hükme göre 2 yıldır. 


Seyfeddin Acat
Mali Müşavir
sacatsmmm@hotmail.com

 

Şirket devri işletmenin bütün hak ve borçlarıyla bir başka ifade ile aktif ve pasifiyle birlikte devredilmesidir. İşletme devrinde esas sorumluluk hem devralanın hem de devredenin sorumluluğudur. Ancak; devralanın sorumluğu şirket devir şartların yerine getirdikten sonra şirketin bütün borçlar için zaman aşımı süresine kadar devralana geçmesidir. Burada üzerinde durmamız gereken asıl sorun devredenin esas sorumluluğu ve bu sorumluluğun başlangıç ve bitiş noktası sorunudur. Devir şartları türk ticaret kanununda ve sonuçları ise türk borçlar hukukunda düzenlenmiştir.

Şirket devirlerinde devredenin sorumluluğu türk ticaret kanundaki şartların yerine getirmesiyle başlar. Şirketin devir şartlarını; Türk ticaret 11-3. Maddesinde Ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebilir ve diğer hukuki işlemlere konu olabilir. Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur. Bu devir sözleşmesiyle ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Dikkat edilirse türk ticaret kanunu devredenin sorumluluğunu devir şartlarına yerine getirmesiyle başlar.

Türk  borçlar kanunu 202 maddesinde ise  bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde, diğerleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, onlara karşı malvarlığındaki veya işletmedeki borçlardan sorumlu olur. 

Bununla birlikte, iki yıl süreyle önceki borçlu da devralanla birlikte müteselsil borçlu olarak sorumlu kalır. Bu süre, muaccel borçlar için, bildirme veya duyuru tarihinden; daha sonra muaccel olacak borçlar için ise, muacceliyet (=borç alacak ilişkilerinde vadenin dolması ya da şartın gerçekleşmesi gibi sebeplerle, borcun borçludan resmen istenebilir duruma gelmesidir) tarihinden işlemeye başlar. Borçların bu yoldan üstlenilmesinin sonuçları, dış üstlenme sözleşmesinden doğan sonuçlarla özdeştir. 

Bildirme veya ilanla duyurma yükümlülüğü devralan tarafından yerine getirilmedikçe, ikinci fıkrada öngörülen iki yıllık süre işlemeye başlamaz. Türk borçlar kanununda ise sadece ticari işletmeler değil esnaf işletmesi dahil bütün devirlerin hüküm ve sonuçlarını düzenlemiştir. Daha açık bir ifade ile tescil ve ilan işlemleri devralan tarafından yerine getirmedikçe devredenin 2 yıllık sorumluluk süresi başlamaz.
 
Türk borçlar kanununda şirket devredilirken şirket ortağının vadesi geçmiş borçlardaki sorumlulukları ile henüz vadesi gelmemiş borçlardan doğan sorumluluklarını ayrı ayrı bakmak gerekir. 

Devirden önce (devir sözleşmesi tescil ilan etmeden önce) vadesi gelmiş borçlar devalana geçer ancak; devredenin sorumluluğu Türk borçlar kanunun 202 maddesindeki hükme göre 2 yıldır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta 2 yıl sürenin ne zaman başlamasıdır. 2 yıllık süre devrin İlan edilmesiyle başlar yani ilandan 2 yıl sonra devredenin sorumluluğu biter. 

Vadesi gelmemiş borçlar için ise sorumluluk süresinin başlangıç süresi vadenin geldiği günde başlar ve 2 yıl sonra bu sorumluluk son bulur. Şirketi devreden sadece devirden önce doğmuş borçlardan 2 yıl boyunca müteselsilen sorumludur.