Seyfeddin Acat


SİGORTASIZ İŞÇİ ÇALIŞTIRMANIN CEZASI VE YAPTIRIMI


      SEYFEDDİN ACAT

        Mali Müşavir

sacatsmmm@hotmail.com

 

Sigortasız işçi çalıştırma konusunda ve kayıt dışının çok fazla olduğu ülkeler arasında hatırı sayılır bir yerdeyiz, oysa iş kanunlarımızda bununla ilgili uygulamalara en ağır ceza ve yaptırımlar bu alandadır. Hatta bu cezaları yeterli görmeyip ayrıca cezalardaki artışları da asgari ücrette bağlamıştır. Bütün bu yaptırımlara rağmen işverenlerin sigortasız işçi çalıştırması tam anlamıyla büyük bir bilgisizliğin yanında aynı zamanda büyük bir risktir. İşveren, çalışanının sağlığını önemsememekle kalmayıp olası sağlık hasarlarıyla ilgili de çok büyük bir riskin altına girmektedir.
İşçinin geçici işe alındığını gerekçe gösterip; işe giriş bildirgesi düzenlememesi veya hizmet bildirimde bulunmaması durumda çok ciddi yaptırım ve maliyetlerle karşı karşıya kalacaktır. Oysa işveren işyerlerinde bir saat dahi çalıştırmış olsa dahi işçinin bu hizmetini bildirmek zorundadır.
İşverenlerin sık yaptığı yanlışlıklardan biri de yeni alınan işçiler deneme süresi gerekçesi ile sigorta girişi yapmamalarıdır. Oysa iş kanununda deneme süresi içerisinde sigorta girişi yapılmayacağına dair hüküm mevcut değildir.

İşverenler deneme süresi içerisinde “işe giriş yapılmaz” algısı çok yanlış bir algıdır. Sigortasız işçi çalıştıran işverenlerin sigorta primleri yanında çok ağır idari para cezası gibi maliyetlere katlanmak zorunda kalmakla birlikte ayrıca SGK teşviklerden yaralanıyor ise belirli bir süre için ayrıca bu tür teşviklerden de faydalanamayacaktır.
Bunun için özellikle işverenlerin dikkat etmesi gereken hususlardan biri de işçi işyerinde fiilen çalışmaya başlamadan önce sigortaya işe giriş bildirimi yapması gerekir. Farz edelim işçinin işe girişi bildirimi bir gün önceden yapılmasına rağmen işçinin işe gelmediği takdirde; işveren, işçinin fiili olarak çalışmadığına dair ilgili sosyal sigorta müdürlüğüne bir yazı ile bilgi vererek ve ayrıca işçinin çıkışı yapılarak böylece işveren ayrıca her hangi bir maliyete de katlanmayacaktır.
Yukarda anlatılanlarla birlikte, geçici veya belirsiz süreli işçilerin işe girişlerini yapmamamız veya geç bildirmemiz halinde işçinin bir iş kazası ile karşılaşması durumunda; iş kazasının sakatlık veya ölüm gibi hallerle sonuçlanması halinde çok yüksek, prim, idari para cezası ve ayrıca ciddi tutarlarda tazminat ödemek durumunda kalabilir.
Sonuç olarak, deneme süresi içerisinde çalışan işçinin sigortasız olarak çalıştığını, gerek sigorta müfettişleri gerekse diğer kurumların denetimi neticesinde tespit edilmesi halinde, işçinin işe fiilen başladığı tarihten itibaren sigorta giriş bildirgesi ve geriye dönük aylara ilişkin ek aylık prim hizmet belgesi istenmekte, işveren için ayrıca büyük maliyetler doğuracak idari para cezası ile birlikte prim ve gecikme zammı gibi bir ek maliyetlere katlanmak zorunda kalmakla birlikte ayrıca SGK teşviklerden yaralanıyor ise belirli bir süre için ayrıca bu tür teşviklerden faydalanamayacaktır.